Paradygmat rozwoju

Rządzenie – kilka uwag ogólnych

 Cechą konstytuującą państwo jest władza utożsamiania z tzw. aparatem administracyjnym, nazywanym też mechanizmem władzy. W demokratycznych społeczeństwach ten mechanizm ma swoje źródło w „ogóle”, reprezentowanym zgodnie z przyjętymi normami reprezentacji przez przedstawicieli wywodzących się najczęściej z establishmentu. To jego przedstawiciele czują się predestynowani, do rządzenia, czyli procesu osiągania wyznaczonych celów w oparciu o przyjętą wizję z użyciem dostępnych zasobów. Jest to główna funkcja aparatu władzy przyjmującego formę administracji publicznej. Rządzenie, w praktyce przyjmuje postać prowadzenia polityki, tzn. podejmowania działań po uzgodnieniu interesów głównych sił politycznych i społecznych, w sposób gwarantujący najwyższe możliwe wygrane.

Rządzenie, jako nadrzędny proces oparty na politycznym wyborze publicznym nie może być utożsamiane z zarządzaniem lub kierowaniem, a tym bardziej nie ma prawa odbywać się, jako zarządzanie i kierowanie. Zarządzanie wynika z powierzonego prawa do sterowania biegiem spraw i przejawia się w: planowaniu, organizowaniu, koordynowaniu, stymulowaniu, kontroli i odpowiedzialności prawnej (politycznej) oraz w niektórych przypadkach karnej i majątkowej. Funkcje kierowania to poziom managementu i wiążą się z odpowiedzialnością za powierzone najczęściej jednoosobowo zadania kierownicze. Zarządzanie i kierowanie cechuje duża drobiazgowość rozpatrywanych zagadnień oraz krótka perspektywa czasowa realizowanych spraw. Natomiast rządzenie musi wynikać z wizji, rozumianej, jako spełnienie interesu publicznego, optymalne, efektywne i możliwe do osiągnięcia przy posiadanych zasobach. Dlatego rządzenie jest domeną polityki, która legitymizuje prawo rządzących do podejmowania decyzji w imię ogółu i jego interesów. Niestety w praktyce, w zasadzie najczęściej politycy jedynie zarządzają określonym zakresem spraw albo, co gorsza cedują kierowanie na wysokiej rangi urzędników, – czego efekty bywają opłakane i druzgocące.

Polityka ma, co do zasady charakter praktyczny i stosujący ją politycy posługują się metodą normatywną (tzn. ustalają normy, reguły postępowania i je stosują). Swoją wiedzę politycy najczęściej czerpią z różnego rodzaju teorii, której zadaniem jest opisanie rzeczywistości, w sposób umożliwiający jej poznanie i ustalenie współzależności poszczególnych zagadnień oraz budowa modeli przyczynowo-skutkowych, umożliwiających odnoszenie się do rzeczywistości. Na podstawie poznanych relacji teoria podpowiada polityce optymalne środki do przeprowadzenia potrzebnych działań. Należy pamiętać, że teoria posługuje się schematem: przyczyna – skutek, czyli zasadą przyczynowości. W polityce funkcjonuje schemat: środek – cel, czyli zasada celowości. Problem w opracowaniu i dobraniu odpowiedniego modelu do rzeczywistości, wynika w znacznej mierze z rozbieżności pomiędzy przyczynowością a celowością. Bardzo mało polityków umie przenieść rozwiązania modelowe w praktykę, tak żeby ta przyniosła pożądany skutek.

W krajach anglosaskich używane są dwa odrębne pojęcia określające dwie różne płaszczyzny polityki: „Policy & Politcs”. Policy – odnosi się do stanowienia, czyli podejmowania decyzji politycznych. Politcs – to nazwa procesu, który jest realizowany przez dany system polityczno-społeczny. Policy jest mechanizmem realizowania polityki w znaczeniu Politcs. Język polski za politykę uznaje wszystkie procesy rządzenia sprawami publicznymi, z podziałem na konkretne dziedziny. Dlatego często jest nam się bardzo trudno porozumieć zwłaszcza z amerykanami, jednakże o wiele istotniejsza jest kwestia zubożenia naszej przestrzeni publicznej i mechanizmów władzy. Warto korzystać z dobrych wzorców, zwłaszcza jak samemu nie ma się nic do zaproponowania.

Rządzenie, zatem jest procesem nadzwyczaj trudnym, opartym na wielu czynnikach i niepewnym, co do efektu, który musi opierać się o kryterium wyboru celu publicznego. Nie można mylić rządzenia z zarządzaniem i co gorsza kierowaniem, albowiem te procesy są daleko podległe rządzeniu, jako próbie urzeczywistnienia wizji za pomocą określonej polityki. Odnosząc to wszystko do naszych warunków, warto pomyśleć o potrzebie poprawienia samej, jakości rządzenia oraz procesów zarządzania i kierowania państwem, w taki sposób, żeby ściśle rozgraniczyć poszczególne płaszczyzny, w sposób umożliwiający hierarchiczną kontrolę i gładkie przenoszenie decyzji jak również ponoszenie odpowiedzialności.

Dodaj komentarz:

Twój adres email nie zostanie opublikowany.