Historia

Dalajlama i Panczenlama a sprawa Tybetu

Określenie Dalajlama pochodzi z połączenia słów TE-LA (ocean) i BLA-MA (lama), i znaczy dosłownie „Lama o mądrości jak ocean”.

Zgodnie z buddyzmem tybetańskim, dalajlama jest jednym z “tulku” – istotą, która po śmierci świadomie wybiera swoje kolejne wcielenie, co więcej, dalajlamowie wielokrotnie przepowiadali jeszcze za życia, gdzie narodzi się ich następna inkarnacja. Tym samym Dalajlama może być tylko jeden, numery występujące po tytule oznaczają kolejne wcielenie tej samej osoby.

Buddyści uważają dalajlamę za manifestację Bodhisattwy Awalokiteśwary, Buddy Współczucia.

Obecny Dalajlama jest już swoim XIV wcieleniem, tym razem ucieleśnionym w Tenzinie Gjaco. Tybetańscy buddyści używają w stosunku do niego również takich określeń jak Kundun – co oznacza “obecność” lub Yeshe Norbu – czyli “Klejnot spełniający życzenia”. Tenzin został intronizowany jako XIV Dalajlama 22 lutego 1940 roku, mając wtedy zaledwie pięć lat. Jest on duchowym i politycznym przywódcą Tybetu, jednak od 1959 roku, po anty chińskim powstaniu tybetańskim, pełni ten urząd będąc na emigracji w Indiach, skąd w Dharmasali kieruje Centralnym Rządem Tybetu na emigracji.

Panczenlama jest (tak jak Dalajlama) duchownym buddyjskim, a zarazem jest uważany za wcielenie Buddy Amitabhy, i uważany za drugiego w hierarchii przywódce duchowego buddyjskiej szkoły Gelugpa.

Panczenlamowie, zgodnie z tradycją są odpowiedzialni za odnalezienie i intronizację kolejnych dalajlamów.

Po śmierci X Panczenlamy w 1989 roku Tybetański Rząd na Uchodźstwie bardzo uważnie przygotowywał się do odnalezienia kolejnego wcielenia Panczenlamy w Tybecie, gdyż kraj od 40 lat znajdował się wtedy pod władza chińskiego rządu, i z uwagi na dużą wagę polityczną tego wyboru poszukiwania należało przeprowadzić w tajemnicy. Kiedy w 1995 roku Czandrel Rinpocze odnalazł właściwego chłopca, którego tożsamość została również potwierdzona przez Dalajlamę, nowy Panczenlama (urodzony w 1989 roku Gendun Czokji Nima) został porwany razem ze swoimi rodzicami, a Czandrel Rinpocze – stojący na czele grupy poszukiwawczej – aresztowany, i skazany na 6 lat więzienia za “ujawnienie tajemnicy państwowej” oraz “separatystyczny spisek”.

Zaraz potem władze chińskie unieważniły wybór Genduna na Panczenlamę, i wybrały własnego, “właściwego” następcę tego tytułu, Gjalcena Norbu – syna członka Komunistycznej Partii Chin, przez Tybetańczyków zwanego “fałszywym lamą”.

Mimo, że wyrok Czandrela Rinpocze minął 13 maja 2001 roku, w dalszym ciągu brak jest wiarygodnych informacji na temat jego stanu zdrowia lub miejsca pobytu.

Prawowity XI Panczenlama, Gendun Czokji Nima jest uważany za najmłodszego więźnia politycznego; o jego natychmiastowe uwolnienie apelowali przywódcy państw i parlamentarzyści z całego świata. Od dnia porwania, które miało miejsce już 18 lat temu miejsce pobytu Panczenlamy nadal jest nieznane, nie ma też żadnych informacji o stanie jego zdrowia. Chiński rząd twierdzi, że Gendun uczęszcza do szkoły i prowadzi normalne życie, jednak nijak nie uwiarygodniono tych twierdzeń.

Jako, że Panczenlama odgrywa kluczową rolę w wyborze kolejnej inkarnacji przywódcy politycznego Tybetu, Dalajlamy, chińskie zaangażowanie w rozwój i lansowanie wśród Tybetańczyków swojego “fałszywego lamy” ma na celu kontrolowanie lojalności politycznej, osłabienie religijnych autorytetów, oraz oczywiście wykorzystywanie wpływu lamów na Tybetańczyków i buddystów do realizacji interesów ChRL.

Porwanie Panczenlamy i pozbawienie go jego religijnego tytułu jest równoznaczne ze złamaniem postanowień zawartych w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, jednak do tej pory nie skłoniło to władz chińskich do uwolnienia chłopca.

One Comment

  1. Bardzo ciekawy artykuł.
    Czekam na kolejne o buddyzmie, bo to egzotyczny temat.

Dodaj komentarz:

Twój adres email nie zostanie opublikowany.