Autor: Mirosław Matyja

Polityka

Gilets jaunes et démocratie directe (cz.2)

Démocratie directe Nie da się ukryć, że szwajcarski model demokracji bezpośredniej inspiruje Francuzów. W ramach protestów wysuwane są żądania, również przez partie polityczne, wprowadzenia inicjatyw obywatelskich i oczywiście związanego z nimi referendum. Macron, jak łatwo się domyśleć, nastawiony jest sceptycznie do tego pomysłu. Czy Francja potrzebuje więcej demokracji? Czy potrzebuje […]

Polityka

Gilets jaunes et démocratie directe (cz.1)

Wszystko wskazuje na to, że we Francji demokracja przedstawicielska przeżyła się. Dzięki ruchowi gilets jaunes zapanowało przekonanie, że bez narzędzi demokracji bezpośredniej, nie ma możliwości poskromienia dominacji elit politycznych. Idea oddolnego rządzenia państwem dorastała latami, a przejawiało się to w coraz mniejszym udziale w wyborach i w szerzącej się niewierze […]

Polityka

Demokracja oddolna: zmiana układu sił w polskim systemie politycznym

Oddolna demokracja, oparta na instrumentach referendum, inicjatywy obywatelskiej i weta obywatelskiego, powinna doprowadzić do długo oczekiwanego przez Polki i Polaków przesunięcia środka ciężkości w procesie polityczno-decyzyjnym na korzyść obywatela. To właśnie obywatel w ramach tego typu demokracji zaczyna pojmować należną mu funkcję w społeczeństwie – funkcję suwerena i (współ)decydenta. Przyjrzyjmy […]

Polityka

Trzeba coś zmienić, ale co?

Jeśli komuś powiemy w Polsce na ulicy, że zmiana w polityce państwa musi nastąpić, nie zdziwi się i przytaknie. Możliwa jest też odpowiedź: wiem, ale jak i kiedy? Dlaczego jednak wszyscy mówią o potrzebie zmiany? Może dlatego, że przejście z epoki komunizmu do systemu semidemokratycznego w Polsce było 30 lat […]

Polityka

Legitymizacja polskiej władzy

Władza w Polsce jest zalegitymizowana na podstawie art. 7 Konstytucji RP, który nazwany został zasadami działania organów państwa i brzmi krótko i jednoznacznie: „Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa”. Cóż to jest jednak ta legitymizacja władzy? To nic innego jak uprawnienie rządzących do podejmowania wiążących decyzji, […]

Polityka

Kierownicza rola PZPR

Ustawa z 27 czerwca 1997 r., o partiach politycznych (art. 1, ustęp 1) mówi że „partia polityczna jest dobrowolną organizacją, występującą pod określoną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu publicznym poprzez wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie władzy publicznej”. Po przeczytaniu tej ustawy wiemy […]

Ekonomia

Gdzie się zadłużać?

Wyobraźmy sobie następującą sytuację. Rodzice przestają dawać dziecku kieszonkowe na jego wydatki. Wydaje im się, że w ten sposób oszczędzają w budżecie rodzinnym. Dziecko potrzebuje jednak pieniędzy na swoje drobne wydatki, abstrahując od tego, czy mają one sens czy są sensu pozbawione. Dziecko zaczyna się wiec zadłużać u kolegów, nie […]

Społeczeństwo

Badania nad demokracją w polskim uniwersytecie w Londynie

W Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie w Londynie (PUNO) powstała nowa jednostka naukowo-badawcza o nazwie Zakład Kultury Politycznej i Badań nad Demokracją. Ambitnym celem nowego zakładu jest prowadzenie badań i analiz funkcjonalności i dysfunkcjonalności różnych form demokracji w Europie i na świecie. Dlaczego PUNO? Zdefiniowanie demokracji jako ustroju państwowego nie jest […]

Polityka

Zasada pomocniczości w polskiej polityce (cz.1)

Zasada subsydiarności, zwana również zasadą pomocniczości, jest ideą znaną od wieków, natomiast jako praktyczna zasada konstytuująca systemy prawne pojawiła się stosunkowo niedawno. W Polsce idea ta związana jest z poszukiwaniem nowych możliwości rządzenia państwem i rosnącą popularnością wdrażania instrumentów demokracji oddolnej z jednej i znaczeniem samorządów terytorialnych z drugiej strony. […]

Polityka

Subkultura rządzących

Z socjologicznego punktu widzenia „społeczeństwo równoległe” jest terminem określającym funkcjonowanie mniejszości w danym społeczeństwie, która organizuje się na swój sposób i kieruje własnymi, odmiennymi regułami i zasadami. Pojęcie „społeczeństwa równoległego” wiąże się w sensie treści z terminem „subkultury” i jest niejako przeciwstawieniem lub uzupełnieniem pojęcia „społeczeństwa otwartego”. Czyli – według […]

Polityka

Marzenia o prawdziwej demokracji

Wprowadzenie elementów oddolnej demokracji w naszym kraju wydają się bardzo proste – wszystko leży w zasięgu ręki. Aktualnie prowadzona jest w Polsce debata przedreferendalna, której celem jest zmiana Konstytucji RP. Rodzi się wiec realna szansa, aby wprowadzić do konstytucji formy demokracji bezpośredniej/oddolnej, przewidujące udział obywateli, a wiec rzeczywistego suwerena do […]

Polityka

Czy jestem suwerenem?

Konstytucja RP z 1997 r. zawiera zapis na temat ogólnokrajowego referendum, a więc namiastki demokracji oddolnej w Polsce. Chodzi mi dokładnie o artykuł 125, który umożliwia przeprowadzenie referendum w sprawach istotnych dla państwa polskiego. W domyśle zakładam, ze art. 125 opiera się na art. 4 tejże konstytucji, w którym jest […]

Ogólna

Studia online po polsku w Londynie Polski Uniwersytet na Obczyźnie w Londynie

Polski Uniwersytet na Obczyźnie (PUNO) w Londynie istnieje juz od prawie 80 lat. PUNO zostałuznany jako jednostka uniwersytecka przez UnięEuropejskąoraz posiada status wyższej uczelni w Wiekiej Brytanii. Od początku roku akademickiego 2018/2019 PUNO wprowadza studia w systemie online. Jest to na pewno atrakcyjnapropozycjadla ogromnej rzeszy młodej Polonii rozsianej po całym […]

Paradygmat rozwoju

Polska odmiana demokracji – quo vadis?

W Polsce panuje mieszany typ demokracji, który określam semidemokracją czyli demokracją połowiczną. Jest to mieszanka systemu sprawowania władzy, zdominowanego z jednej strony próbami wprowadzenia elementów w pełni demokratycznych, bądź ich imitacji, a z drugiej strony sposobu rządzenia kontrolowanego przez elity polityczno-ekonomiczne. Niecałe 30 lat temu wydawało się w Polsce, ze […]

Polityka

Referendum w nowej konstytucji

Prezydent Andrzej Duda ogłosił propozycję 15 pytań, które mają pojawić się w referendum dotyczącym zmiany Konstytucji RP. Jedno z pytań dotyczy wprowadzenia do Konstytucji obowiązku przeprowadzenia referendum ogólnokrajowego w sprawach ważnych dla Polski. Pytanie dotyczące wprowadzenia referendum zostało sformułowane następująco: Czy jest Pan/Pani za wprowadzeniem do konstytucji obowiązku przeprowadzenia referendum […]

Ekonomia

Inicjatywa Vollgeld została w Szwajcarii odrzucona

W referendum 10 czerwca szwajcarski suweren odrzucił 76% głosów inicjatywę ludową, nazywaną potocznie Vollgeld, której celem była wyłączność Szwajcarskiego Banku Centralnego na tworzenie pieniądza w każdej formie, tak gotówkowej jak i bezgotówkowej. Inicjatywa była od początku skazana na porażkę. Przyjrzyjmy się jednak argumentom zwolenników i przeciwników tego pomysłu, zanim stwierdzimy, […]

Polityka

Weto ludowe w Polsce – doświadczenia szwajcarskie

Obok referendum obligatoryjnego/obowiązkowego, którego przedmiotem jest zmiana konstytucji federalnej, istnieje w Szwajcarii forma demokratycznego rządzenia państwem, zwana referendum fakultatywnym/nieobowiązkowym lub potocznie wetem ludowym. Referendum fakultatywne wprowadzone zostało w kraju Helwetów w 1874 r. Zwołuje się je na żądanie 50 tys. obywateli dla wyrażenia sprzeciwu wobec przyjętych już rozwiązań ustawowych. Czyli […]

Polityka

Nowa konstytucja, ale jaka?

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zapowiedział 3 maja tego roku referendum konsultacyjne w sprawie zmian w konstytucji. Referendum to, w którym dorośli Polacy mają się wypowiedzieć w sprawie zmian ustrojowych, ma być przeprowadzone 11 listopada 2018, czyli dokładnie w 100. rocznicę odzyskania niepodległości. Wyjaśniając powody decyzji, Prezydent podkreślił, że gdy obecnie obowiązująca […]

Paradygmat rozwoju

Etyka w polityce

Konstelacje polityczno-ekonomiczne Nowo kształtowane konstelacje w polityce i ekonomii generowały w historii nowatorskie koncepcje w stosunkach między społeczeństwem, państwem i gospodarką. Wymienić wystarczy chociażby idee państwa socjalnego pod koniec XIX wieku, projekt socjalnej gospodarki rynkowej tuż po Drugiej Wojnie Światowej lub zmiana systemu politycznego w Polsce i w innych krajach […]

Polityka

Prezydent Szwajcarii

Dlaczego ludzie nie wiedzą, kto jest prezydentem Szwajcarii? Już na początku trzeba zaznaczyć, ze to pytanie jest błędnie sformułowane, bowiem w Szwajcarii nie ma prezydenta istnieje natomiast funkcja prezydenta federalnego, a to subtelna różnica. Powszechnie twierdzi się, ze to naród sprawuje rządy w republice alpejskiej, a politycy wcielają w życie […]